Tebriz Azeri Mi
Coğrafi olarak İran'da bulunan ancak demografik ve kültürel yapısıyla Türk kimliğinin kalesi konumunda olan Tebriz'in etnik aidiyetini ve tarihini derinlemesine inceliyoruz.
Telefonju
Tebriz Azeri Mi? Tarihi ve Kültürel Bağlarıyla Tebriz'in Demografik Yapısı
Ortadoğu'nun ve Kafkasya'nın kesişim noktasında yer alan, köklü tarihi, zengin edebiyatı, muazzam mimarisi ve ticaret yollarının üzerindeki stratejik konumuyla dikkat çeken Tebriz, hakkında en çok araştırma yapılan ve aidiyeti sıkça merak edilen şehirlerden biridir. Genellikle İran ile ilişkilendirilen bu görkemli şehir hakkında tarih ve coğrafya meraklılarının kafasında hep o soru canlanır: Tebriz Azeri mi, kimliği ve etnik yapısı kime ait?
Coğrafi Konum ve İdari Yapı
Siyasi ve coğrafi sınırlar açısından bakıldığında Tebriz, İran İslam Cumhuriyeti sınırları içerisinde yer alan devasa bir şehirdir. İran'ın kuzeybatısında bulunur ve idari olarak Doğu Azerbaycan Eyaleti'nin (Ostan-e Azerbaycan-e Şarki) başkentidir. Yani resmi haritalara göre İran toprağıdır ve bağımsız Azerbaycan Cumhuriyeti'nin (Bakü merkezli) sınırları içinde yer almaz. Ancak mesele etnik yapı, dil ve kültür olduğunda durum tamamen değişir.
Etnik ve Kültürel Açıdan Tebriz
Nüfus ve kültürel aidiyet açısından bakıldığında Tebriz, kesinlikle bir Azeri (Azerbaycan Türkü) şehridir. Şehir nüfusunun ezici bir çoğunluğunu (yaklaşık %90'ından fazlasını) İranlı Azerbaycan Türkleri oluşturur. Şok edici gelse de, bugün İran sınırları içerisinde yaşayan Türk nüfusu, bağımsız Azerbaycan Cumhuriyeti'nde yaşayan Türk nüfusundan çok daha fazladır ve bu nüfusun kalbi, kültürel başkenti Tebriz'dir.
Tebriz sokaklarında dolaştığınızda tabelalar resmi dil olan Farsça yazılsa da, esnafın, halkın ve günlük yaşamın dili Azerbaycan Türkçesidir. Tarihsel olarak Safeviler, İlhanlılar ve Karakoyunlular gibi büyük Türk İslam devletlerine başkentlik yapmış olan Tebriz, Şah İsmail'in de tahta çıktığı yerdir. Bu nedenle şehir, Türk edebiyatının, halıcılığının ve minyatür sanatının en büyük merkezlerinden biri olmuştur. Sonuç olarak; Tebriz politik olarak İran'ın, ancak ruh, kan, dil ve kültür olarak tartışmasız bir şekilde Güney Azerbaycan'ın (Azerbaycan Türklerinin) efsanevi başkentidir.
